Fabrikalarda ısıtma sistemi seçimi, yalnızca cihaz kapasitesine veya yapının toplam metrekaresine bakılarak yapılabilecek basit bir işlem değildir. Endüstriyel tesislerde tavan yüksekliği, üretim düzeni, yalıtım seviyesi, kapı trafiği ve hava hareketleri gibi birçok değişken, ihtiyaç duyulan ısıtma çözümünü doğrudan etkiler. Bu nedenle başarılı bir fabrika ısıtma projesi hazırlanırken öncelikle yapının fiziksel özellikleri, kullanım biçimi ve işletme beklentileri ayrıntılı şekilde analiz edilmelidir.
Eksik veya hatalı verilerle yapılan cihaz seçimi;
gibi sonuçlara neden olabilir.
Doğru projelendirme ise yalnızca uygun cihazın belirlenmesini değil, sistemin nerede, nasıl ve hangi kontrol senaryosuyla çalışacağını da kapsar.
Fabrika ısıtma projesi, endüstriyel bir yapının ihtiyaç duyduğu ısı enerjisinin hesaplanması ve bu ihtiyaca uygun sistemin teknik olarak planlanmasıdır.
Proje sürecinde genel olarak şu sorulara yanıt aranır:
Bu soruların yanıtları, saha keşfi ve mühendislik hesapları sonucunda belirlenir.
Her fabrikanın mimarisi ve çalışma düzeni farklıdır. Aynı metrekareye sahip iki fabrikada bile farklı kapasite ve cihaz yerleşimi gerekebilir. Çünkü yapılardan biri iyi yalıtılmış ve kapıları az açılan bir tesis olabilirken, diğeri yüksek tavanlı, sık sevkiyat yapılan ve hava sızıntısı bulunan bir yapı olabilir.
Farklılık oluşturan başlıca unsurlar şunlardır:
Bu nedenle fabrika ısıtma sistemleri, standart cihaz paketleri yerine projeye özel olarak değerlendirilmelidir.
Doğru sistem seçimi yapılabilmesi için keşif sırasında yapıya ve işletmeye ait teknik bilgiler toplanmalıdır.
Projelendirme sürecinin ilk aşamalarından biri yapının geometrik ölçülerinin belirlenmesidir.
Fabrikanın:
tespit edilmelidir.
Toplam metrekare, ısıtma ihtiyacının değerlendirilmesinde başlangıç verisi olarak kullanılır. Ancak tek başına kesin kapasite hesabı için yeterli değildir. Örneğin aynı büyüklükteki iki fabrikadan birinin tavanı 5 metre, diğerinin tavanı 12 metre olabilir. Bu durumda ısıtılacak hacimler ve sistem davranışları farklı olacaktır.
Tavan yüksekliği, fabrika ısıtma projesinin en önemli kriterlerinden biridir. Yüksek tavanlı yapılarda sıcak hava doğal olarak üst bölgelerde birikebilir. Bu durum özellikle hava ısıtmalı sistemlerde zemin seviyesindeki çalışanların ihtiyaç duyduğu konforun sağlanmasını zorlaştırabilir. Radyant ısıtma sistemlerinde ise montaj yüksekliği, cihaz kapasitesi ve ışınım alanı birlikte değerlendirilmelidir. Tavan yüksekliği belirlenirken yalnızca çatı mahyasının en yüksek noktası değil, cihazların monte edileceği net yükseklik dikkate alınmalıdır.
Ayrıca şu unsurlar da hesaba katılmalıdır:
Bu ekipmanlar cihaz yerleşimini ve ısı dağılımını etkileyebilir.
Fabrikanın yaklaşık iç hacmi, alan ile ortalama tavan yüksekliğinin çarpılmasıyla bulunabilir.
İç hacim = Toplam alan × ortalama tavan yüksekliği
Örneğin 2.000 metrekare büyüklüğünde ve ortalama 8 metre yüksekliğinde bir fabrikanın yaklaşık iç hacmi 16.000 metreküptür. Ancak bu değer yalnızca geometrik büyüklüğü gösterir. Isıtma kapasitesinin belirlenebilmesi için yapı yüzeylerinden ve hava hareketlerinden kaynaklanan ısı kayıplarının da hesaplanması gerekir.
Yalıtım seviyesi, fabrika ısı kaybı hesabını doğrudan etkiler.
Keşif sırasında şu bilgiler incelenmelidir:
İyi yalıtılmış bir fabrikada üretilen ısı daha uzun süre korunabilir. Yalıtımı zayıf yapılarda ise sistem, kaybedilen enerjiyi sürekli karşılamak zorunda kalabilir. Özellikle geniş çatı yüzeyleri bulunan endüstriyel yapılarda çatıdan gerçekleşen kayıplar önemli olabilir. Bu nedenle cihaz kapasitesini artırmadan önce yapının yalıtım durumunun değerlendirilmesi gerekir.
Fabrika kapıları, yalnızca yüzey alanları nedeniyle değil, açıldıklarında oluşturdukları hava değişimi nedeniyle de ısıtma hesabını etkiler.
Şu veriler toplanmalıdır:
Özellikle lojistik ve üretim tesislerinde büyük sevkiyat kapılarının sık açılması, kısa süre içinde önemli miktarda sıcak havanın dışarı çıkmasına neden olabilir.
Pencerelerde ise:
değerlendirilmelidir.
Isıtma projesinde fabrikanın bulunduğu bölgenin kış koşulları dikkate alınmalıdır.
Hesaplamada iki temel sıcaklık değeri kullanılır:
Bu iki değer arasındaki fark büyüdükçe ihtiyaç duyulan ısı kapasitesi artar. Örneğin dış sıcaklığın 5°C olduğu bir bölgede 15°C iç ortam hedeflemek ile dış sıcaklığın -5°C olduğu bir bölgede 18°C hedeflemek aynı ısıtma yükünü oluşturmaz. Ayrıca fabrikanın her bölümünde aynı sıcaklığa ihtiyaç duyulmayabilir.
Örneğin:
farklı sıcaklık beklentilerine sahip olabilir. Bu nedenle sıcaklık hedefleri bölüm bazında belirlenmelidir.
Fabrikanın hangi sektörde faaliyet gösterdiği, ısıtma sistemi seçiminde önemlidir.
Örneğin:
farklı çalışma koşullarına sahip olabilir.
Bazı üretim prosesleri yüksek miktarda iç ısı oluştururken, bazı tesislerde yoğun havalandırma veya egzoz nedeniyle sürekli ısı kaybı yaşanabilir. Ayrıca üretim sürecinin sıcaklığa duyarlı olup olmadığı da belirlenmelidir. Personel konforu için planlanan ısıtma ile üretim prosesinin belirli sıcaklık aralığında tutulması için yapılan ısıtma aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Fabrikada bulunan makineler, motorlar, fırınlar, kompresörler ve aydınlatma sistemleri çalışma sırasında ortama ısı yayabilir. Bu enerji, belirli dönemlerde ısıtma ihtiyacını azaltabilir.
Ancak iç ısı kazançları hesaplanırken şu sorular yanıtlanmalıdır:
Makinelerin oluşturduğu ısıyı tamamen yok saymak gereğinden yüksek kapasite seçimine neden olabilir. Buna karşılık sürekli varmış gibi değerlendirmek de soğuk başlangıç dönemlerinde yetersiz kapasiteye yol açabilir. Bu nedenle iç ısı kazançları gerçek çalışma senaryosuna göre hesaplanmalıdır.
Endüstriyel tesislerde çalışan havalandırma sistemleri, içerideki sıcak havayı dışarı atarak ilave ısıtma yükü oluşturabilir.
Aşağıdaki sistemler incelenmelidir:
Dışarı atılan havanın yerine dış ortamdan soğuk hava girer. Isıtma sistemi bu yeni havayı da hedef sıcaklığa getirmek zorundadır. Bu nedenle yalnızca yapı yüzeylerinden gerçekleşen ısı kaybının hesaplanması yeterli değildir. Hava değişiminden kaynaklanan yük de projeye eklenmelidir.
Fabrikanın tamamının aynı seviyede ısıtılması her zaman gerekli olmayabilir.
Özellikle büyük üretim tesislerinde çalışanlar yalnızca belirli noktalarda bulunabilir:
Bu durumda bölgesel ısıtma çözümleri değerlendirilebilir. Radyant ısıtma sistemleri, uygun projelerde belirli çalışma bölgelerine ısı yönlendirilmesine imkân sağlayabilir. Sıcak hava üreteçleri ise genel ortam sıcaklığının yükseltilmesi veya kanal sistemiyle farklı bölümlere hava dağıtılması gereken yapılarda değerlendirilebilir. Hangi sistemin uygun olduğu, çalışma düzeni ve alan geometrisine göre belirlenmelidir.
Fabrikanın çalışma programı, sistem kapasitesi kadar kontrol senaryosunu da etkiler.
Şu bilgiler belirlenmelidir:
Sürekli çalışan bir tesiste sıcaklığın belirli seviyede korunması hedeflenebilir. Aralıklı çalışan fabrikalarda ise sistemin başlangıç süresi önem kazanır. Uzun süre soğuk kalan bir yapının vardiya başlamadan önce belirli sıcaklığa ulaşması gerekebilir. Bu nedenle otomasyon ve zaman programı, işletmenin çalışma düzenine göre oluşturulmalıdır.
Büyük fabrikalarda tüm alanlar aynı anda kullanılmayabilir.
Örneğin:
çalışabilir.
Bu tür tesislerde zonlama yapılması, her bölümün bağımsız olarak kontrol edilmesine katkı sağlayabilir.
Zon planlamasında şu kriterler kullanılabilir:
Zonlama, kullanılmayan alanların gereksiz şekilde ısıtılmasını sınırlayabilir. Ancak cihaz sayısı ve kontrol altyapısı projeye uygun biçimde planlanmalıdır.
Cihazların yalnızca boş bina planına göre yerleştirilmesi yeterli değildir.
Fabrika içerisindeki:
ısı dağılımını etkileyebilir.
Radyant ısıtıcılarda ışınım hattının makineler veya raflar tarafından engellenmemesi gerekir. Sıcak hava üreteçlerinde ise sıcak hava akımının üretim ekipmanları nedeniyle kesilmemesi veya belirli bölgelerde sıkışmaması önemlidir. Bu nedenle proje hazırlanırken güncel makine yerleşim planı kullanılmalıdır.
Fabrika ısıtma sistemleri projelendirilirken mevcut yangın güvenliği altyapısı dikkate alınmalıdır.
Kontrol edilmesi gereken başlıca unsurlar şunlardır:
Isıtıcıların yanıcı malzemelere, üretim ekipmanlarına ve tesisat elemanlarına olan güvenli mesafeleri korunmalıdır. Özellikle yanıcı toz, gaz veya buhar bulunabilecek alanlarda standart cihaz seçimi yapılmamalı; ortamın teknik sınıflandırması dikkate alınmalıdır.
Doğalgazlı fabrika ısıtma sistemlerinde mevcut gaz hattının kapasitesi incelenmelidir.
Şu veriler kontrol edilir:
Seçilecek cihazların toplam saatlik gaz tüketimi, mevcut altyapının kapasitesiyle karşılaştırılmalıdır. Isıtma kapasitesi açısından uygun görünen cihazların mevcut gaz hattına doğrudan bağlanabileceği varsayılmamalıdır. Gerekli durumlarda hat revizyonu ve doğalgaz projesi hazırlanmalıdır.
Doğalgazla çalışan endüstriyel ısıtıcıların da fan, ateşleme, otomasyon ve kontrol ekipmanları için elektrik bağlantısına ihtiyacı olabilir.
Kontrol edilmesi gerekenler:
Cihaz konumları belirlenirken elektrik bağlantı noktaları da proje planına dahil edilmelidir.
Kullanılacak cihaz tipine göre atık gaz tahliye sistemi gerekebilir.
Değerlendirilmesi gereken kriterler:
Baca ve atık gaz tahliye sistemi, cihazın güvenli çalışmasını sağlayacak şekilde projelendirilmelidir.
Doğru kapasitede cihaz seçmek kadar sistemin nasıl kontrol edileceği de önemlidir.
Kontrol sisteminde şu seçenekler değerlendirilebilir:
Termostatların konumu, fabrikanın gerçek çalışma sıcaklığını temsil edecek şekilde seçilmelidir. Termostatın cihaz çıkışına, açık kapıya, güneş alan yüzeye veya üretim makinesine çok yakın olması yanlış sıcaklık ölçümüne neden olabilir.
Fabrikanın toplam ısı ihtiyacı genel olarak iki ana kayıp grubunun toplamından oluşur:
Yapı yüzeylerinde şu alanlar değerlendirilir:
Her yüzey için genel olarak:
kullanılır.
Hava kayıplarında ise:
hesaba katılır.
Bu değerler sonucunda fabrikanın ihtiyaç duyduğu yaklaşık toplam ısıl güç belirlenir.
Fabrika ısıtma projelerinde farklı sistemler değerlendirilebilir.
Daygas’ın çözüm sunduğu başlıca sistemler arasında:
yer alabilir.
Sistem seçimi yapılırken bir teknolojinin her fabrika için en iyi çözüm olduğu varsayılmamalıdır.
Doğru tercih;
göre yapılmalıdır.
Radyant sistemler, ortam havası yerine doğrudan yüzeylere ve çalışma alanlarına ısı enerjisi yönlendirir.
Uygun projelerde şu durumlarda değerlendirilebilir:
Seramik veya boru tipi radyant seçimi, fabrikanın geometrisine ve kullanım düzenine göre yapılmalıdır.
Sıcak hava üreteçleri, ortam havasını ısıtarak doğrudan veya kanal sistemi aracılığıyla alana dağıtır.
Şu tür ihtiyaçlarda değerlendirilebilir:
Sıcak hava sistemlerinde kapasite kadar hava debisi, üfleme mesafesi ve sıcak havanın tavanda birikmesini önleyecek çözümler de önemlidir.
Bazı fabrikalarda farklı bölümlerin ihtiyaçları birbirinden farklı olabilir.
Örneğin:
kullanılabilir.
Bu tür uygulamalar hibrit ısıtma yaklaşımı olarak değerlendirilebilir. Hibrit sistemlerde her bölüm için uygun çözüm ayrı ayrı belirlenir. Ancak gaz hattı, elektrik altyapısı, otomasyon ve kontrol senaryosu bütüncül biçimde planlanmalıdır.
Projelerde sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
Bu hatalar, sistemin teknik olarak çalışmasına rağmen beklenen konfor ve verimliliği sağlayamamasına neden olabilir.
Profesyonel proje süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:
İşletmenin hangi bölümleri, hangi saatlerde ve hangi sıcaklık seviyesinde ısıtmak istediği belirlenir.
Yapının ölçüleri, yalıtımı, kapıları, üretim düzeni ve teknik altyapısı incelenir.
Yapının ihtiyaç duyduğu toplam ısıl güç mühendislik hesaplarıyla belirlenir.
Radyant, sıcak hava üreteci veya farklı sistem seçenekleri proje koşullarına göre değerlendirilir.
Toplam ısı ihtiyacına göre cihaz kapasiteleri ve adetleri belirlenir.
Cihazların montaj noktaları, yönleri, boru veya kanal hatları projeye işlenir.
Doğalgaz, elektrik, baca ve otomasyon altyapısı değerlendirilir.
Cihazlar ve tesisat, proje ile üretici talimatlarına uygun şekilde monte edilir.
Gaz bağlantıları, ateşleme, sıcaklık kontrolü, hava dağılımı ve güvenlik sistemleri kontrol edilir.
İşletmeye cihazların kullanımı, termostat ayarları ve bakım gereksinimleri hakkında bilgi verilir.
Uygun şekilde hazırlanan bir fabrika ısıtma projesi:
katkı sağlayabilir.
Ancak sistem performansının yalnızca cihaz teknolojisine bağlı olmadığı unutulmamalıdır. Projelendirme, montaj, kontrol ve bakım süreçleri birlikte değerlendirilmelidir. Ürün ve fiyat bilgisi için İletişim sayfamızda bulanan irtibat seçeneklerinden birini seçerek bize dilediğiniz zaman ulaşabilirsiniz.
English
